[HỎI ĐÁP BÁC SĨ] – Lợi trùm chưa đau nhiều có nên xử lý sớm không?

Chào Cô Mai, cảm ơn Cô đã gửi câu hỏi rất thực tế cho Bác sĩ Dr. Care.

Với trường hợp lợi trùm hiện chưa đau nhiều, Cô chưa chắc đang ở giai đoạn cấp cứu, nhưng cũng không nên vì vậy mà trì hoãn quá lâu. Phần lợi che phủ răng khôn thường tạo thành nơi giữ thức ăn và mảng bám, nên dù có lúc rất êm, vùng này vẫn dễ bùng viêm trở lại. Cleveland Clinic cho biết viêm lợi trùm có thể từ nhẹ đến nặng và nếu không điều trị, tình trạng này có thể trở nên nguy hiểm.

Điều Cô lo là có cơ sở: nếu chần chừ, lợi trùm có thể không chỉ sưng đau tái đi tái lại mà còn kéo theo nhét thức ăn, hôi miệng, sâu răng khôn, bệnh nướu, thậm chí ảnh hưởng đến răng số 7 bên cạnh. Mayo Clinic và NHS đều nêu rằng răng khôn mọc bán phần hoặc mọc bất lợi có thể liên quan đến đau, viêm nướu, thức ăn mắc lại, sâu răng, áp xe và tổn thương răng kế cận.

Nói dễ hiểu hơn, lúc chưa đau nhiều lại thường là thời điểm thuận lợi để khám và lên kế hoạch, vì bác sĩ có thể đánh giá trong lúc mô viêm chưa bùng mạnh. Khi để đến giai đoạn sưng đau rõ, há miệng khó, có mủ hoặc sốt, việc điều trị thường phải thêm bước kiểm soát đợt viêm trước rồi mới xử lý nguyên nhân gốc. Đây là lý do nhiều ca để muộn không hẳn “khó không làm được”, nhưng thường phiền hơn, kéo dài hơn và dễ ảnh hưởng thêm mô nướu hay răng bên cạnh. Nhận định này là suy luận lâm sàng dựa trên việc NHS khuyến nghị theo dõi răng khôn không gây vấn đề, còn khi đã có nhiễm trùng nướu, thức ăn mắc, sâu răng hay áp xe thì cần đánh giá và xử trí.

Nếu Cô muốn hiểu rõ hơn về bản chất của tình trạng này, Cô có thể xem thêm bài viêm lợi trùm răng khôn. Trong trường hợp răng khôn còn kèm sâu hoặc rất khó vệ sinh, bài xử lý răng khôn bị sâu bằng cách nào cũng sẽ giúp Cô hình dung khi nào nên giữ, khi nào nên nhổ. Theo thông tin Dr. Care công bố, trước khi quyết định, bác sĩ sẽ khám và chụp phim CBCT để xem hướng mọc, mức độ kẹt thức ăn, liên quan với răng số 7 và dây thần kinh; nếu cần nhổ, quy trình hiện được hỗ trợ bằng Piezotome để thao tác nhẹ nhàng hơn trên xương và mô quanh răng.

Về câu hỏi có thể phải điều trị phức tạp hơn sau này không, Bác sĩ Dr. Care trả lời là có thể. Nếu lợi trùm để lâu rồi phát sinh sâu răng, viêm quanh răng số 7, áp xe hoặc tiêu xương quanh vùng phía sau, khi đó bác sĩ không còn chỉ xử lý riêng phần lợi trùm nữa mà có thể phải điều trị thêm cho răng kế cận và mô nướu liên quan. Vì vậy, “chưa đau nhiều” không phải là dấu hiệu an toàn tuyệt đối, mà chỉ có nghĩa là bệnh có thể đang ở giai đoạn yên tạm thời.

Nếu sau này Cô có kế hoạch điều trị răng lớn hơn như Implant ở một vị trí mất răng khác, việc xử lý sớm vùng lợi trùm và làm ổn định nướu trước vẫn là nguyên tắc rất quan trọng. Hiệp hội Nha chu Hoa Kỳ cho biết người phù hợp để điều trị Implant cần có mô nướu khỏe và không có bệnh nướu đang hoạt động. Răng số 8 là răng khôn nên nếu phải nhổ, thông thường không cần trồng lại.

Bác sĩ Dr. Care tóm lại với Cô như sau: nếu lợi trùm hiện chưa đau nhiều, Cô chưa nhất thiết phải xử lý cấp cứu ngay trong ngày, nhưng không nên kéo dài mà không khám. Càng để lâu, nguy cơ viêm tái phát, sâu răng, ảnh hưởng răng bên cạnh và phải điều trị nhiều bước hơn về sau càng tăng. Cách an toàn nhất là khám trong giai đoạn đang tương đối yên để chụp phim và chọn hướng xử lý chủ động, thay vì chờ đến lúc sưng đau dữ dội mới can thiệp.

Chúc Cô Mai sớm kiểm tra và xử lý ổn thỏa vùng răng khôn để tránh viêm tái phát và giữ việc điều trị về sau nhẹ nhàng hơn. Thông tin trên mang tính giáo dục, không thay thế thăm khám trực tiếp; nếu Cô bắt đầu có sưng to, đau tăng nhanh, mủ, sốt hoặc há miệng khó thì nên đi khám sớm hơn nhé.